W sobotę, 29 sierpnia, odbyły się uroczystości z okazji 130-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Zdunach. Druhny i druhowie, mieszkańcy oraz zaproszeni goście uczcili rocznicę powstania jednostki, która od pokoleń wpisuje się w historię i życie zdunowskiej społeczności. Podczas uroczystości nie zabrakło odznaczeń, gratulacji i wspomnień o strażakach, którzy przez dziesięciolecia tworzyli historię zdunowskiej OSP.

Uroczystości 130-lecia OSP Zduny

Delegacje, poczty sztandarowe i zaproszeni goście zebrali się przed remizą OSP w Zdunach i przemaszerowali do kościoła pw. św. Jana Chrzciciela w Zdunach. Po eucharystii kolumną marszową uczestnicy wrócili pod remizę. Tam prezes OSP Zduny Tomasz Roszak powitał zebranych gości. Następnie odbyło się wręczenie odznaczeń.

Złoty Znak Związku OSP RP otrzymali Benedykt Heliński i Zenon Kaczmarek. Złoty Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymali: Grzegorz Piaszczyński, Andrzej Pietrzak, Marek Roszak i Piotr Roszak.  Srebrny Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymali: Marlena Lipińska-Krakos i Szymon Ptak. Brązowy Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymali: Mateusz Bitner, Jakub Jakubiak, Marek Jamróg, Paweł Kąkol i Iwona Plucińska. Odznakę „Strażak Wzorowy” otrzymali: Kamil Cierniejewski, Dominik Włodarczyk, Patrycja Zagórska i Wojciech Zimny.

Medal za Wysługę 70 lat otrzymał Czesław Wiatrak. Medal za Wysługę 60 lat otrzymali: Ryszard Patalas i Edmund Wojewodzic. Medal za Wysługę 55 lat otrzymali: Andrzej Figlak, Tadeusz Olejniczak i Jerzy Wiatrak. Medal za Wysługę 50 lat otrzymali: Benedykt Heliński, Józef Kleinert oraz Bogdan Roszczak. Medal za Wysługę 45 lat otrzymał Adam Roszak. Medal za Wysługę 40 lat otrzymali: Zenon Kaczmarek, Mirosław Piaszczyński i Sławomir Płuciennik. Medal za Wysługę 35 lat otrzymali: Stanisław Kuś i Tomasz Roszak. Medal za Wysługę 30 lat otrzymali: Ewa Figlak, Maciej Galas i Andrzej Jagodziński. Medal za Wysługę 25 lat otrzymali: Mateusz Chlebowski, Sebastian Ptak i Tomasz Szyrner. Medal za Wysługę 20 lat otrzymali: Grzegorz Duda, Renata Jagodzińska, Mateusz Nele, Grzegorz Piaszczyński, Andrzej Pietrzak, Marek Roszak, Piotr Roszak, Maria Skałecka, Danuta Walczak, Janina Wiatrak i Mateusz Wojewodzic. Medal za Wysługę 10 lat otrzymali: Daria Augustyniak-Hafermann, Mateusz Bitner, Kamil Cierniejewski, Jakub Jakubiak, Marek Jamróg, Paweł Kąkol, Marlena Lipińska-Krakos, Miłosz Ostrowski, Monika Piaszczyńska, Iwona Plucińska, Szymon Ptak, Magdalena Roszak, Mirosława Roszak, Weronika Roszak, Karol Szóstak, Błażej Świętek, Dominik Włodarczyk, Karolina Wojewodzic, Adam Zagórski i Wojciech Zimny.

Złotą Odznakę MDP otrzymali: Artur Hafermann, Tobiasz Jerzak, Hubert Lipiński, Amelia Piątek i Michał Wciórka, Srebrną Odznakę MDP otrzymali: Kacper Dudek, Amelia Jerzak, Adam Kopański, Weronika Kotowicz, Wojciech Krakos, Piotr Łukaszik, Adam Piątek, Jakub Piątek, Amelia Ptak, Julia Smogulska, Klaudia Smogulska i Adam Wiatrak. Brązową Odznakę MDP otrzymali: Adam Curyk, Diana Jerzak, Milena Mieńska, Zofia Krajewska, Bartłomiej Kujawiak, Gabriela Paszek, Remigiusz Pluciński, Kinga Swora i Filip Świtała.

Później głos zabrali zaproszeni goście. Nie brakowało upominków i gratulacji. Całość zakończył poczęstunek i wspólna integracja.

Długa historia OSP Zduny

Zduny wiele razy były trawione przez pożary. Do dwóch największych doszło 22 czerwca 1703 r. oraz 23 czerwca 1789 r., w wyniku których spłonęły spore obszary miasta. 22 marca 1871 r. powołano Straż Przymusową, która przetrwała do 1945 r., a należeć do niej musieli mężczyźni w wieku 18-55 lat. Już w 1895 r. postanowiono o utworzeniu straży i zaczęto pisać statut, jednak dopiero 13 września 1896 r. z inicjatywy Rady Miejskiej powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Zdunach jeszcze jako Freiwiligen Feuerwehr der Stadt Zduny. W skład pierwszego zarządu weszli: kupiec Scholz – naczelnik, fryzjer Wengler – zastępca naczelnika, sekretarz Rady Miejskiej Neuman – sekretarz, kupiec Held – zastępca sekretarza oraz powroźnik Wielwog, obuwnik Genzar oraz felczer Belger, jako członkowie. Pierwsza jednostka liczyła 39 osób i posiadała sikawkę, kufy z wodą, drabiny, bosaki, toporki i łopaty. Pierwszą strażnicą był budynek po północnej stronie dzisiejszego pl. Skargi. Przed 1911 r. strażacy zajęli XIX-wieczną przybudówkę ratusza od strony wschodniej. W okresie I wojny światowej straż zaprzestała działalności, a jej obowiązki przejęła Straż Przymusowa.

Reaktywowano ją dopiero 19 stycznia 1923 r. Naczelnikiem został Ludwik Kowalski, zastępcą – Michał Kokot, sekretarzem – Stanisław Telega, zastępcą – Józef Szyrner, a skarbnikiem – Bernard Szał. Jednostkę podzielono na sześć oddziałów: dwa sikawkowe, dwa obsługi wody wikawki, drabkowy i sanitarny. W momencie reaktywacji jednostka liczyła 32 osoby, a rok później już 44. Szybko zaczęto myśleć o nowej remizie, którą przekazano 15 sierpnia 1925 r. Tego też dnia nadano jednostce sztandar. Trzecia remiza znajdowała się w budynku przy skrzyżowaniu ulic: Krotoszyńskiej i Kopernika (dziś budynek jest pozbawiony drewnianej wieży). Strażacy brali udział w ważnych wydarzeniach, jak Ogólne Zjazdy Strażactwa Wielkopolskiego, a także gasili pożary za granicą – w Miliczu w 1930 r. i w 1934 r. W 1936 r. nowym prezesem i naczelnikiem został Antoni Walkowiak, wiceprezesem i wicenaczelnikiem – Stanisław Fórmański, sekretarzem – Feliks Nawrocki, skarbnikiem – Piotr Nowak, gospodarzem – Władysław Szwaja, a członkami – Piotr Białas i Ignacy Jaskulski. Działania straży przerwał wybuch II wojny światowej, a jej obowiązki przejęła ponownie Straż Przymusowa zlikwidowana w 1945 r.

Jednostkę reaktywowano po II wojnie światowej – 25 sierpnia 1945 r. 30 druhów wybrało na prezesa Bolesława Szwackiego, na naczelnika – Antoniego Piducha, na wicenaczelnika – Stanisława Jasińskiego, na sekretarza – Piotra Nowaka, na zastępcę sekretarza – Walentego Nowackiego, na skarbnika – Franciszka Dąbrowskiego, a na członków zarządu – Wiktora Karolewskiego i Józefa Przechwalskiego. Rok później jednostka liczyła 33 członków czynnych i 42 wspierających. 19 października 1946 r. wybrano nowe władze. Prezesem został Władysław Szwaja, naczelnikiem – Stefan Skrzypczak, zastępcą naczelnika – Edward Marszałek, sekretarzem – Ksawery Stanisławski, skarbnikiem – Piotr Szyja, gospodarzem – Stanisław Jasiński, a członkami zarządu – Józef Hasiński i Wiktor Karolewski.

W II poł. lat 40. XX w. zdunowscy strażacy zorganizowali imprezy charytatywne, kwesty i zbiórki oraz sprzedali pompy i wozy. Zebrane środki pozwoliły na zakup wozu marki Ford-Gaz w 1949 r. W wyniku zmian administracyjnych zamieniono jednostkę na komendę. W 1952 r. komendantem został Feliks Sikora, zastępcami – Wojciech Szkudłapski i Józef Respondek, sekretarzem – Stefan Kowal, a członkami komendy – Antoni Biernat, Tadeusz Dudkiewicz i Franciszek Zmysłowski. Rok później komendanta zastąpił Stefan Skrzypek. Zmiany wiązały się też z tym, że każdy mężczyzna po ukończeniu zasadniczej służby wojskowej był zobowiązany do wstąpienia w szeregi OSP, a po roku mógł zdecydować, czy chciał dalej w niej być, czy nie. W 1958 r. wrócono do dawnych zasad. Prezesem został Władysław Szwaja, naczelnikiem – Wiktor Karolewski, sekretarzem – Antoni Chruściński, skarbnikiem – Józef Przechwalski, a gospodarzem – Roman Szyja. Na początku lat 60. XX w. jednostka liczyła 32 członków czynnych, 140 członków wspierających oraz 2 członków honorowych. W 1961 r. sprzedano wyremontowanego Forda, a OSP otrzymała z Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Krotoszynie wóz Henschel, który posiadal cysternę o pojemności 6 tys. litrów wody. Samochód ten został przez KPSP zabrany w 1964 r. i w zamian OSP otrzymała trzeci wóz – Star 20, który był już wyeksploatowany. W tym samym roku zmienił się też zarząd. Prezesem został Władysław Szwaja, wiceprezesem-naczelnikiem – Wiktor Karolewski, wiceprezesem – Józef Rozpondek, sekretarzem – Jan Szeszycki, skarbnikiem – Józef Przechwalski, gospodarzem – Józef Matysiak, a członkami – Stanisław Jasiński i Stanisław Wiatrak. W 1965 r. Jana Szeszyckiego na stanowisku sekretarza zastąpił Adam Dutkiewicz. W 1966 r. powołano kolejny zarząd w składzie: Stanisław Wiatrak (prezes), Edward Szlachta (naczelnik), Adam Dudkiewicz (sekretarz), Józef Przechwalski (skarbnik), Józef Matysiak (gospodarz) oraz Tadeusz Dudkiewicz i Alfred Szolc (członkowie). W 1971 r. wybrano nowy zarząd: prezes – Stefan Skrzypek, wiceprezes-naczelnik – Tadeusz Dutkiewicz, wiceprezes – Stanisław Jasiński, sekretarz – Adam Dutkiewicz, skarbnik – Józef Przechwalski, gospodarz – Feliks Sikora, członkowie – Stefan Kaczmarek i Franciszek Rogalka. Jednostka liczyła wówczas 29 członków czynnych, 10 chłopców i 7 dziewcząt w Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej, 121 członków wspierających i 2 członków honorowych.

W 1974 r. rozpoczęto budowę nowej remizy przy ul. Cmentarnej (dziś ul. Karola Masłowskiego). Przekazanie w użytkowanie Domu Strażaka nastąpiło 21 lipca 1978 r. i w tym budynku strażacy stacjonują nadal. Kolejnymi wozami, które otrzymywała OSP Zduny były: Żuk (1983 r.), Jelcz 004 GCBA (1986 r.), Star 660 (1999 r.), Nissan (2001 r.), Star L-70 (2004 r.) oraz Ford Transit (2006 r.). W 2020 r. i w 2023 r. do jednostki trafiły dwa Ciężkie Samochody Ratowniczo-Gaśniczy MAN TGM. Kolejnymi prezesami jednostki byli Stefan Kaczmarek (1971-1985), Bogdan Grobelny (1985-1987), ponownie Stefan Kaczmarek (1987-1988), Czesław Wiatrak (1988-2003), Andrzej Szkudłapski (2003-2006), Andrzej Figlak (2006-2023) i Tomasz Roszak (od 2023 r.).

Łukasz Cichy
FOT. Łukasz Cichy