Gmina Zduny pozyskała prawie 100 tys. zł na remont mogiły, w której spoczywają polegli w 1919 r. Powstańcy Wielkopolscy. Mogiła znajduje się na zdunowskim cmentarzu.

Na terenie cmentarza parafialnego w Zdunach znajduje się mogiła Powstańców Wielkopolskich poległych w walkach o Zduny w lutym 1919 r. Na tablicy ujęto 17 Powstańców Wielkopolskich (de facto spoczywa 16, gdyż jeden z nich spoczął kilka metrów dalej w indywidualnym grobie).

-Gmina Zduny otrzymała od Wojewody Wielkopolskiej prawie 100 tys. złotych na prace konserwatorskie mogiły powstańczej, znajdującej się na cmentarzu w Zdunach – poinformował burmistrz Zdun Miłosz Zwierzyk.

W ramach prac mogiła ma zostać objęta kompleksową renowacją i konserwacją oraz ma został uporządkowana przestrzeń wokół grobu. Mają zostać też nasadzone nowe drzewa oraz utwardzona nawierzchnie wokół pomnika z kostki granitowej z krawężnikami. Ma też się pojawić krzyż powstańczy, instalacja oświetlenia iluminacyjnego i tablica informacyjna o historii miejsca i pracach.

-Od lat mówi się o odnowieniu tego jakże ważnego dla Zdunowian i Wielkopolan miejsca. Dzięki dofinansowaniu rządowemu inwestycja zostanie przeprowadzona w tym roku – dodaje burmistrz.

Mogiła powstańcza została oficjalnie poświęcona w 1922 r., wówczas odbyła się pierwsza duża uroczystość. Pomnik zniszczyli Niemcy podczas okupacji w 1941 r.. Został on odbudowany w 1946 r.

W mogile spoczywają:

1. Franciszek Daniel (1896-1919) – Urodził się w 1896 r. w Maciejewie. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim w 12 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Poległ 6 lutego 1919 r. pod Zdunami.
2. Władysław Dudek (1892-1919) – Urodził się 5 maja 1892 r. w Rozdrażewie, jako syn Andrzeja Dudka i Marianny z d. Zmyślonej. Miał rodzeństwo: Marię (1876-1878), Jana (1878-1935), Jadwigę (1879-?), Stanisława (1882-?), Rozalię (1885-?), Magdalenę (1888-?), Walentego (1894-?), Józefa (1895-1899), Franciszka (1897-?, Powstańca Wielkopolskiego w kompanii rozdrażewskiej), Elżbietę (1898-1993, Powstańca Wielkopolskiego w Straży Ludowej w Rozdrażewie), Stanisławę (1900-?), Magdalenę (1902-1982, nauczycielkę) i Tomasza (1903-1985). Wziął udział w I wojnie światowej w szeregach armii niemieckiej i został ciężko ranny 13 września 1917 r. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim jako starszy szeregowiec w kompanii rozdrażewskiej. Poległ 9 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami.
3. Jan Dzierla (Dzierga) (1897-1919) – Urodził się w Dorsten 8 grudnia 1897 r. Mieszkał w Baranowie w powiecie jarocińskim. Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim jako szeregowy 2 kompanii rozdrażewskiej lub pleszewskiej i zginął pod Zdunami 9 lutego lub 13 marca 1919 r.
4. Józef Forszpaniak (1897-1919) – Urodził się 2 września 1897 r. w Starymgrodzie. Potem mieszkał w Dzierżanowie i w Nowym Folwarku. Wziął udział w I wojnie światowej. Był lekko ranny 2 października 1917 r., ranny 1 maja 1918 r. i lekko ranny 11 maja 1918 r. W Powstaniu Wielkopolskim walczył jako szeregowiec w kompanii rozdrażewskiej i poległ 6 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami.
5. Jędrzej Kaźniewski (?-1919) – Urodził się w Choczu w powiecie pleszewskim. Miał być synem Jadwigi Kaźniewskiej i „być z nieprawego łoża”. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim i poległ w walkach pod Zdunami 11 lutego 1919 r. Po jego śmierci żona mieszkała w Rokotowie w powiecie pleszewskim. Sądzono, że on również miał tam mieszkać, jednak informacja ta została wykluczona w 1929 r.
6. Franciszek Kierzek (1896-1919) – Urodził się 17 listopada 1896 r. w Smoszewie, jako syn Jana Kierzka i Katarzyny z d. Czachorek. Miał rodzeństwo: Mariannę (1893-?), Stanisława (1894-?), Zofię (1906-1992), Czesława (1908-1908) oraz Władysława (1911-1911). Wziął udział w I wojnie światowej i 10 sierpnia 1918 r. został ciężko ranny. W czasie Powstania Wielkopolskiego był szeregowym w kompanii rozdrażewskiej. Poległ 6 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami.
7. Franciszek Koryciak (1898-1919) – Urodził się 23 maja 1898 r., w Garkach w powiecie odolanowskim, jako syn Stanisława Koryciaka i Marianny z d. Lizakowskiej. Miał rodzeństwo: Mariannę (1899-1978), Barbarę (1901-1901), Stanisława (1901-1965), Józefa (1903-1903), Magdalenę (1904-1943), Pelagię (1907-1908), Annę (1909-1909), Cecylię (1910-?) i Władysława (1911-?). Wziął udział w I wojnie światowej w szeregach armii niemieckiej. 8 czerwca 1918 r. został lekko ranny. W Powstaniu Wielkopolskim walczył jako szeregowiec w kompanii rozdrażewskiej i zginął 6 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami.
8. Józef Kubicki (1898-1919) – Urodził się 22 lutego 1898 r. w Miedzianowie (Radłów). Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim w kompanii odolanowskiej. Poległ w walkach pod Zdunami 7 lutego 1919 r.
9. Karol Masłowski (1879-1919) – Urodził się 25 stycznia 1879 r. w Machcinie w powiecie kościańskim. Był synem Józefa i Petronelli z d. Sterna. Jego żoną była Anastazja Koschel, z którą miał dzieci: Adolfa (1912-?) i Helenę (1915-?). Miał rodzeństwo: Franciszka (1875-?), Zuzannę (1877-?), Joannę (1881-?), Apolonię (1883-1967), Wiktorię (1884-?) i Helenę (1887-?). Później zamieszkał w Zdunach. W czasie Powstania Wielkopolskiego był szeregowym w Straży Ludowej w Zdunach. Poległ pod Zdunami 6 lutego 1919 r. Mimo, że na zbiorowej mogile w Zdunach znajduje się jego nazwisko, fizycznie spoczywa nieopodal w osobnym grobie. Był pierwszym mieszkańcem Zdun, który zginał w Powstaniu. Dawna ulica Cmentarna w Zdunach (na której zginął), obok dawnego cmentarza ewangelickiego nosi imię Karola Masłowskiego.
10. Marian Nawrot (1898-1919) – Urodził się 21 listopada 1898 r. w Nowym Dłusku w powiecie skwierzyńskim, jako syn Stanisława Nawrota i Stanisławy. Mieszkał w Polskich Olędrach. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim w 12 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Poległ 9 lutego 1919 r. pod Zdunami.
11. Marcin Owieśny (1899-1919) – Urodził się 9 listopada 1899 r. w Ciświcy w powiecie jarocińskim, jako syn Wincentego i Barbary z d. Skrzypczak. Miał rodzeństwo: Mariannę (1891-?), Stefana (1891-?), Jana (1902-?), Stanisława (1904-?), NN (1906-1906) i Katarzynę (1907-?). Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim w kompanii krotoszyńskiej i poległ 9 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami. W 1938 r. odznaczono go pośmiertnie Medalem Niepodległości.
12. Franciszek Pauter (1897-1919) – Urodził się 30 października 1897 r. w Maciejewie. Był synem Jana Pautera i Małgorzata z d. Patalas. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim jako szeregowiec kompanii rozdrażewskiej. Zmarł z ran 6 lutego 1919 r. po walkach pod Zdunami.
13. Ignacy Płaczek (1898-1919) – Urodził się 19 lipca 1898 r. w Konarzewie, jako syn rolnika Jana Płaczka i Marii z d. Szczurek. Miał rodzeństwo: Barbarę (1881-1897), Michała (1883-1944), Jadwigę (1885-1967), Agnieszkę (1888-?), Mariannę (1889-1893), NN (1890-1890), Jana (1892-1972, Powstańca Wielkopolskiego w Straży Ludowej w Krotoszynie), Annę (1893-1893), Franciszka (1894-?) i Wacława (1902-?). Mieszkał we Wróżewach. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim w szeregach kompanii rozdrażewskiej. Zginął 9 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami.
14. Jan Rogala (1898-1919) – Urodził się 26 czerwca 1898 r. w Raczycach. Wziął udział w I wojnie światowej w szeregach armii niemieckiej i 10 lipca 1918 r. został ciężko ranny. W Powstaniu Wielkopolskim walczył w kompanii krotoszyńskiej. Poległ 6 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami.
15. Franciszek Samulski (1897-1919) – Urodził się 24 lipca 1897 r. w Rozdrażewie. Wziął udział w I wojnie światowej w armii niemieckiej i został lekko ranny 26 sierpnia 1918 r. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim jako szeregowy w kompanii rozdrażewskiej. Poległ 6 lutego 1919 r. pod Zdunami.
16. Jan Sikora (1898-1919) – Urodził się 2 lipca 1898 r. w Chynowej k. Ostrowa, jako syn Mateusza Sikory i Anastazji z d. Brodziak. Miał rodzeństwo: Mariannę (1894-1895), Katarzynę (1895-1960), Wawrzyna (1900-1900), Stanisława (1901-?), Pelagię (1904-1978), Mateusza (1907-1908), Marię (1909-?). Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim od 15 stycznia 1919 r. w 4 kompanii 12 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Poległ 21 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami w Borownicy.
17. Wojciech Zyber (1888-1919) – Urodził się 10 kwietnia 1888 r., jako syn Wojciecha Zybera i Marianny z d. Kubiak. Miał rodzeństwo: (1864-1876), Michała (1875-?), Stanisława (1865-?), Jadwigę (1878-1879), Łucję (1879-1879), Antoniego (1885-?), Tomasza (1880-1881) i Jadwigę (1883-?). Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim w kompanii rozdrażewskiej i poległ 8 lutego 1919 r. w walkach pod Zdunami.

Łukasz Cichy

FOT. arch. UM Zduny